YAŞA BAĞLI MAKULA DEJENERESANSI

Yaşa Bağlı  Makula Dejeneresansı ileri yaşta merkezi görmeyi azaltan bir hastalıktır. Merkezi görme detay görmeyi sağlar. Araba kullanmak okumak gibi birçok  günlük aktiviteyi yapabilmeyi sağlar.

Yaşa Bağlı Makula Dejeneresansı, sarı nokta olarak da bilinen makulayı tutar.  Makulada görme hücreleri  ışığı ya da görüntüyü elektrik uyarılarına çevirerek  görme sinirine ve oradan da beyine yollar ve biz bu sayede keskin ve renkli  görürüz.

Makula dejeneresansı iki tipte olur. Kuru Tip ve Yaş Tip

Kuru Tip Yaşa Bağlı Makula Dejeneresansında  drüzen adı verilen sarı  birikintiler oluşur. Bu birikintiler ilerleyerek yavaş yavaş görmeyi azaltır. Başlangıç evresinde  görmede bir azalma olmazken  daha ileri evrelerinde bulanık görme , yüzlerin seçilememesi gibi  sorunlar olur.Kuru Tip Yaşa Bağlı Makula Dejeneresansı yavaş  ilerler. Hastalığın %90 ı  bu şekildedir. Ancak Kuru Tip, Yaş Tip Makula Dejeneresansı na dönebilir.

Yaş Tip Makula Dejeneresansında  makulanın altında , yeni damarlar gelişir. Bu damarlardan sıvı sızar ve zaman zaman da kanama yapar. Bu şekilde görmeyi hızlıca azaltır. Genellikle önce bir gözde başlar. Eğer hastanın diğer gözü iyi görüyorsa erken evrede  fark etmeyebilir. Geç kalındığında ise tedavi etkisizdir. Yaş Tip Makula Dejeneresansı çoğunlukla Kuru Tip Makula Dejeneresansından  kaynaklanır. Bu nedenle hastalığın erken dönemde  fark edilebilmesi için  tek tek gözlerin kapatılarak kontrol edilmesi gerekir. Yaş Tip Makula Dejeneresansının erken döneminde düz çizgilerde eğrilme fark edilireğri görme giderek artar ve tedavisi yapılmazsa merkezde bir karaltı olur ancak bu karaltının etrafından görme sağlanabilir.  Aylar içinde  Riskli hastalara  Amsler Kartı adı verilen kareli bir kağıt verilerek haftada 2 kez  tek tek gözlerini kapatıp bu kağıda bakmaları ve çizgilerde eğrilme, belli bir alanın görülememesi gibi bulguların olup olmadığını saptaması istenir. Bunları fark ettiğinde  hastaların hemen doktora başvurması önerilir.

amsler kartına yakın gözlüğü ile 35 cm mesafeden ve tek tek gözler kapatılarak bakılır. Ortadaki siyah noktaya bakılarak düz çizgide eğrilme, silinme, herhangi  bir bölgede leke olup olmadığı araştırılır.

Yaşa Bağlı Makula Dejeneresansı gelişmesinde risk faktörleri sigara içmek, şişmanlık,ailede böyle bir hastalığın bulunması ve uzun süre güneş ışığına maruz kalmaktır. Kadınlarda erkeklere oranla daha fazla görülür.

Bol yeşil yapraklı sebze , meyve ve balık tüketmek, sigara içmemek, kan basıncı kontrolü , kilo kontrolü ve güneşin zararlı ışınlarından korunarak hastalığın gelişme riskini azaltabiliriz.

Hastalık  fark edildiğinde göz doktorunun muayenesi sonrasında bazı tetkikler gerekebilir. Bu tetkikler fluoressein anjiogram ve OCT (optik koherens tomografi) dir. Fluorressein anjiografide kol damarından verilen  ilaç göz damarına geldiğinde anjiografi denilen alet ile özel bir ışık altında  fotograflar çekilir. Böylece makula altında olmaması gereken damar yapılarının, sıvı sızıntısının  olup olmadığına  bakılır , hastalığın kuru tip veya yaş tip olduğu , ne kadar bir alanı etkilediği anlaşılır.

OCT  sıvı sızıntısını araştırmada anjiografiye göre daha hassas bir tetkiktir. Damardan ilaç verilmesi vs. gibi bir müdahaleye gerek kalmadan makula alanı çok detaylı bir şekilde kesitler halinde incelenir.

Eğer bu tetkikler sonucunda yaş tip makula dejeneresansı  saptanırsa derhal tedaviye başlanmalıdır. Tedavideki amaç makula altında  gelişmiş olan damarın yok edilmesidir.Tedavi seçeneklerinden biri laser tedavisidir. Sıcak laser tedavisi ancak çok sınırlı vakalarda uygulanabilmektedir. Bu tedavi için makula altında gelişen damar yapısının görme noktasının biraz dışında olması gereklidir. Çünkü sıcak laserde damar yapısıyla birlikte  tüm katmanlar beraber yakılır  bu nedenle görme noktasının hemen altında yerleşen damarlarda bu tedavi uygulanmaz. Bu durumda soğuk laser (veya fotodinamik tedavi) ve göz içi enjeksiyonlar yapılabilir. Günümüzde en sık uygulanan tedavi göz içi enjeksiyonlardır. Tedavi  başlangıçta ayda bir daha sonra iyileşme durumuna göre 2ay veya 3 ay aralarla   damar tamamen kaybolana kadar devam edilir.

Tüm tedavilere rağmen görme kaybının önlenemediği durumlar da vardır.  Görme keskinliği okumayı engelleyecek kadar kötü olursa  dürbün gözlük adı  verilen  yardımcı araçlar veya büyüteçlerden faydalanılabilir.

Yaşa Bağlı Makula Dejeneresansı  hastasına öğütler:

Sigara içmeyin!

Spor yapın

Kilonuzu kontrol edin

Güneş gözlüğü kullanın

Aşağıdaki yiyecekleri bol miktarda tüketin

Havuç, mısır, kivi, kabak, balkabağı,kırmızı üzüm,bezelye,kereviz, salatalık, lahana, kavun, tatlı patates,domates ve domates ürünleri,kuru kayısı, ıspanak, şalgam, balık(somon, ton, uskumru gibi yağlı balık), fındık.

Sarı nokta hastalığı hiçbir zaman göz tansiyonu gibi  görmenin tamamen kaybolmasına neden olmaz. Ancak  günlük aktivitelerin yapılmasını büyük ölçüde engeller . Bu nedenle hastalığın erken dönemde  tanınması çok önemlidir.

Dr. Yeşim Ateş